بشري حقونه

د پاکستان مذهبي مشرانو د بیجینګ له اویغورانو سره د ناوړه چلند په اړه انتقاد زيات کړی دی

پاکستان فارورډ

image

دا تصوير، چې د ۲۰۱۹ کال د می په ۳۱مه اخیستل شوی دی، د يو مرکز بهرنی دیوال ښیي چې د بیا روزنې کیمپ لري، چیرې چې مسلمانان د چین په شمال لویدیځ سنکيانګ سیمه کې په توقيف کې ساتل شوي دي. [ګریګ بېکر/ای اېف پي]

اسلام آباد -- د پاکستان مذهبي مشران او رسنۍ د سنکیانګ په لویدیځ خودمختاره سیمه کې د ايغورانو سره د چین د حکومت په ظالمانه چلند او د هغوی په غلي کولو باندې خپل تنقيد زياتوي.

بیجینګ په تیرو څو کلونو کې د مسلمان اقليتونو سره "د وحشتناک او منظمه ناوړه چلند" له امله له سخت فشار سره مخ دی.

چین له یو ملیون څخه ډیر مسلمانان، چې قزاقان او قرغزان پکې شامل دي، په تربيتي کيمپونو کې ځای په ځای کړي دي.

په دې سرغړونو کې ښځې په زور شنډول شامل دي، چې د جلا وطن شويو اویغورانو يوه ډله ده.

image

دا تصوير، چې د ۲۰۱۹ کال د سپتمبر په ۱۳مه اخیستل شوی دی، يو پارک ښیي چیرې چې د ایغور قبرستان د سنکیانګ په سیمه کې په کوچې کې موقعیت لرلو. چین مقبرې ویجاړوي چیرې چې د ایغور کورنۍ نسلونه ښخ شوي دي او د انسانانو هډوکي او مات شوي قبرونه په هغه ځای کې پاتې شوي دي، چې فعالین دا په سنکیانګ کې د دې نسلي ډلې د شناخت د ختمولو لپاره يوه هڅه ګني. [هیکټر ریټامال/ای اېف پي]

بیجینګ وايي چې په سنکیانګ سیمه کې تاسیسات، چې د پاکستان شمالي پولې ته نژدې دي، د دندو روزنیز مرکزونه دي چې هدف یې وګړي د ترهګرۍ نه لرې ساتل دي.

خو دا ثبوت ډیر قوي دی چې چین د ناوړه چلند يو منظم کمپاین ترسره کوي، او هڅه کوي چې د توکمیز ګروپ شناخت او کلتور له مینځه ویسي او دا د ماندریان ژبې هان اکثریت سره يو ځای کړي.

جلا وطن شويو اویغورانو د جولای په ۷مه د نړیوالې جنايي محکمې (آی سي سي) څخه وغوښتل چې د چینایي رژیم د نسل وژنې او د انسانیت پروړاندې د جرمونو په اړه تحقیقات وکړي، او په هیګ کې يې په محکمه کې د خپل کېس د ملاتړ لپاره د ثبوتونو يو غټ فايل جمع کړو.

دیني عالمان غږ پورته کوي

د پاکستان د دیني عالمانو او شنونکو له مخې، د جمعې خطبې په سنکیانګ کې د اویغورانو او نورو مسلمانو د اقليتونو سره د ناوړه چلند په اړه د چین رژیم په منظم ډول غندي.

په کراچۍ کې يو دیني عالم مولانا عبدالباقي وویل، "په هر مانځه کې، د پاکستان دیني عالمان د مسلمانانو پر وړاندې د چین د حکومت ظلمونه غندي."

هغه د پاکستان له حکومت او مذهبي پارټو څخه وغوښتل چې لوی احتجاجونه پيل کړي چې په چینايي رژیم فشار راوړي چې په سنکیانګ کې د خپلو مسلمانو وروڼو سره ظلم کول پريږدي.

فرید احمد، چې په کراچۍ کې يو څیړونکی دی او په پاکستان کې د اسلامي رسالو د موادو مطالعه کوي، په دې وروستیو کې د درجنونو مذهبي رسالو بياکتنه وکړه او دا يې وموندله چې په سنکیانګ کې د ایغور مسلمانانو سره ناوړه چلند په پاکستان کې مذهبي نظرونه متاثره کړي دي.

احمد وویل، "په سنکيانګ کې د مسلمانانو سره د ظلم په اړه بحث په نړیواله کچه په مذهبي رسالو کې یوه عامه خبره جوړه شوې ده."

هغه وویل، په دې وروستیو کې په پاکستان کې ګڼ شمير مذهبي رسالو د ایغور مسلمانانو په هکله د چین د حکومت د پالیسیو په اړه ګڼ شمير انتقادې مقالې لیکلي دي.

احمد د یو څو مثالونو په ورکولو سره وویل، دیني عالم جاوید احمد غامدي د جنورۍ په مياشت کې د اشراق په نامه په یوې اسلامي رساله کې په یوې مقاله کې "په چين کې د مسلمانانو سره د ظلم" یو مثال وړاندې کړو، په داسې حال کې چې د تابعيت او کډوالۍ په اړه يې بحث کولو.

احمد وويل، په پاکستان کې یوه میاشتنۍ مذهبي رسالې البرهان په دریو پرله پسې خپرونو کې خبر ورکړ چې سنکیانګ د "پولیس ریاست" په توګه فعالیت کوي چې "هر کور، کوڅه او سيمه د توقیف مرکز دی" او "هر يو ایغور یو شکمن او مشکوک ترهګر" دی.

په پاکستان کې د چین نفوذ وده کوي

چین په ګوادر کې د ژورو اوبو د بندر په شمول په دغه هیواد کې د څو ملیاردونو ډالرو زیربنایي پروژو لپاره له پاکستان سره معاهدې لاسلیک کړي دي.

پارلماني غړي او څارونکي وايي، په بلوچستان کې د چینايي نفوذ بې لګامه وده -- په داسې حال کې چې چینايي شرکتونه په ځایي خلکو د اغیزو په اړه د پام يا اندیښنې پرته ځایي سرچينې کاروي -- په دې صوبه کې جدي ناکراري رامینځته کوي.

د بلوچستان په سینډک سیمه کې، چینايي شرکتونو د تامبې او سرو زرو ذخیرې د ځایي، ملي یا نړيوالې څارنې نه بغير رايستلي دي."

ځايي اوسيدونکو او سياسي مشرانو ويلي دي چې "د ملي او نړيوالو قوانينو خلاف، د چینايي شرکتونو په ښوونې او روزنې، روغتيا، او یا په چاغي ضلعه کې په املاکو کې سرمايه کاري ونه کړه."

آیا دا لیکنه ستاسو خوښه شوه؟

تبصره
د تبصرو تګلاره * ضروري برخې ښيي 1500 / 1500