اقتصاد

د خیبر پاس اقتصادي دهلېز د پاک افغان سوداګریز پرمختګ لپاره لاره هواروي

د عديل سعید لخوا

image

د پاکستان او افغانستان تر منځ د تورخم سرحدي لاره د تېر نومبر په میاشت کې ښودل شوي ده. نړیوال بينک د څلورو لینونو د خیبر پاس اقتصادي دهلیز پلان جوړ کړی چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګرۍ او سيمه بيز يووالي ته وده ورکړي. [عدیل سعید]

پېښور -- تمه کيږي چې د پيښور نه د تورخم سرحدي پوسټ پورې پلان شوي د څلورو لينونو ايکسپريس وی به د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګرۍ ته وده ورکړي، چې د کلونو راهیسې یې اورپکۍ او ترهګرۍ مخه نيولې وه.

د خیبر پاس اقتصادي دهلیز (کی پي اي سي) پروژه چې په ۴۸۲ ملیونه ډالره (۶۷.۱ میلیارده پاکستانۍ روپۍ) لګښت يې نړیوال بينک تمویلوي، د پلان جوړونې په وروستیو پړاوونو کې دی او دا به ۴۸ کلو ميټره اوږد وي.

د نړیوال بينک د ویب پاڼې په وینا، دا پروژه به د ۲۰۲۴ کال د جون په ۲۸ مه پای ته ورسي.

آدجا منصوره، چې په نړیوال بينک کې د پرايويټ خصوصي سکتور متخصصه ده، په پيښور کې د جنورۍ په ۲۱ مه د پښتونخواه د سوداګرۍ او صنایعو د خونې په دوره کې د خیبر پښتونخواه د سوداګرۍ مشرانو ته وويل، دا ايکسپريس وې به "په پاکستان، افغانستان او منځنۍ آسیا کې سوداګرو ته ګټه ورسوي."

image

په مارچ ۲۰۱۷ کال کې يو اخيستل شوی فايل تصوير ښيي چې لارۍ د تورخم په سرحدي لارې د پاکستان نه افغانستان ته سامان وړي. [عدیل سعید]

منصوره وايي، د کی پي اي سي (KPEC) موخه دا ده چې د سیمه ییزو اړیکو د ښه کولو او د خصوصي سکيټور د پرمختیا له لارې د پاکستان او افغانستان ترمنځ اقتصادي فعالیت پراخه کړي.

په سوداګرۍ باندې د تروریزم اغیزه

هغې زیاته کړه چې دا پروژه دوه برخې لري چې د څلورو لینونو ايکسپريس وې جوړول دي او د اقتصادي زونونو، سوداګریزې سیمې، د بسونو د يوې اډې او د ګودام مرکز جوړلو له لارې د سيمې پراختيا ده.

د پاکستان او افغانستان سوداګریزه ټولنه د پلان شوې پروژې ستاينه کوي او هيله لري چې د دواړو هیوادونو تر منځ کمزوری تجارت به ښه شي او په سيمه کې به د اقتصادي ثبات يو نوی دور پیل شي، چې د عشرو راهيسې د اورپکۍ او ترهګرۍ د څپې له کبله اغيزمنه شوي ده.

فیض احمد فیضي، چې د ايس سي سي آی مشر دی، پاکستان فارورډ ته وویل، "دا پروژه به د سیمې په اقتصاد باندې پراخه اغیزه ولري ځکه چې دا توان لرې چې نه یوازې د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګریزې اړیکې ښه کړي، بلکې د منځنۍ آسیا او جنوبي آسیا ترمنځ تاریخي سوداګریزو اړیکې بیا بحال کړي."

هغه وويل، د لويديځ پاکستان اقتصاد په خيبر پښتونخواه او په پخوانۍ فاټا باندې مشتمل دی او دا د افغانستان او منځنۍ اسیا سره په سوداګرۍ باندې انحصار لري. هغه زیاته کړه، د سړک پروژه به د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګرۍ ته يو نوی ژوند ورکړي.

فيضي وويل، د پاکستان او افغانستان تر منځ کلنۍ سوداګري په تېرو څو کلونو کې کمه شوې، چې د ۲.۵ ميليارده ډالرو نه تر لږ تر لږه يو ميليارده ډالرو ته راټيټه شوې ده.

د خیبرپښتونخواه د مالیې وزیر تیمور سلیم جهګړه پاکستان فارورډ ته وویل، "د خیبر پښتونخواه د اقتصاد د ودې لپاره، موږ باید د افغانستان او منځنۍ آسیا جمهوریتونو سره د سوداګرۍ اړیکو ته وده ورکړو."

''پراخه اغيزه''

تیمور وویل، د خیبرپښتونخواه وزیر اعلی محمود خان د دې سوداګریزې اړیکې اهمیت په اړه پوهیږي او لارښونه يې کړې چې د پاک افغان د تورخم سرحدي لاره دې شپه او ورځ خلاصه وساتل شي.

جهګړه وویل، د کی پي اي سي د پلان جوړولو مرحله نږدې بشپړه ده او د وروستي تصویب لپاره به وزير اعلی ته ولیږل شي.

په داسې حال کې چې موږ د خیبرپښتونخواه د د اقتصادي جغرافیه د اهمیت په اړه احساس لرو، خو زموږ زياتره هڅې د دې پروژې په ژرتر ژره منظورۍ باندې تمرکز کوي ځکه چې دا به د افغانستان او پاکستان په سوداګرۍ باندې پراخه اغیزه ولري او د تاجکستان دوشنبي پورې به سوداګریزې اړیکې وغځوي."

شاهد حسين، چې په پیښور کې افغانستان ته د سمنټو او چينو صادرونکی دی، موافقه وکړه، دا پروژه د سیمې د سوداګرۍ او اړیکو د ښه کولو لپاره ډيره مهمه ده.

هغه پاکستان فارورډ ته وویل، "داسې پروژې کولی شي چې په سیمه کې د پرمختګ او پراختيا راوستلو له لارې د ژوند طرزونه بدل کړي." شاهد وویل چې کی پي اي سي نه یوازې د پاکستان او افغانستان اړیکو ته وده ورکوي بلکې د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري به متحرکه کړي، چې د پولې دواړو غاړو ته به په ګټه وي.

حاجي زلمې، چې د افغانستان په جلال آباد کې يو سوداګر او د سوداګرانو د اتحادیې مشر دی، د شاهد د خوشبینۍ سره موافقه وکړه.

زلمي پاکستان فارورډ ته وویل، "د سوداګریزو اړیکو ښه والی به یقیناََ په دواړو حکومتونو اغیز ولري او د پاکستان او افغانستان ترمنځ د خلکو اړیکې به ښه کړي." هغه په پراخه توګه د دې نوې پروژې هرکلی وکړو او هیله یې څرګنده کړه چې دا به د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګري بحال کړي او د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې به ښه کړي.

هغه زياته کړه، د سوداګرۍ امکاناتو ته په پام سره، د پاکستان، افغانستان او منځنۍ اسيا جمهوريتونو ترمنځ د پېړيو پخواني سوداګريزو اړيکو بيا بحالي به په سيمه کې هرچا ته ګټه ورکړي.

آیا دا لیکنه ستاسو خوښه شوه؟

تبصره
د تبصرو تګلاره * ضروري برخې ښيي 1500 / 1500

د پاکستان او افغانستان پوله به تر څو پورې تړلې وي؟

ځواب

غوره

ځواب

اقتصاديات

ځواب